Ալեքսանդր Սերգեևիչ Գրիբոյեդովի արձանը Երևանում

Ալեքսանդր Սերգեևիչ Գրիբոյեդովի արձանը Երևանում հատուկ տեղ է զբաղեցնում հայոց մայրաքաղաքի մշակութային և պատմական ասպարեզում։ Այն տեղակայված է Օղակաձև այգում, Խանջյան փողոցի և Տիգրան Մեծ պողոտայի հատման կետում և ներառված է Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պաշտոնական ցուցակում 1.6/117 համարով։ Այն պարզապես քաղաքային կոթող չէ, այլ ռուս գրողի և դիվանագետի հանդեպ հայ ժողովրդի երախտապարտ հիշողության խորհրդանիշ։

Հուշարձանի կերտման գաղափարն առաջացավ 1960-ական թվականների վերջին՝ ռուս-հայկական պատմության ընդհանուր էջերի ակտիվ ըմբռնման ժամանակաշրջանում։ Նախագծի իրագործումը սկսվեց 1973 թվականին, ինչը հաստատվում է քանդակի վրա զետեղված գրառմամբ։ Հուշարձանի հեղինակներն են ճանաչված հայ քանդակագործ Հովհաննես Բեջանյանն ու ճարտարապետ Սպարտակ Կնտեղցյանը։ Հուշակոթողի հանդիսավոր բացումը տեղի ունեցավ 1974 թվականի հունիսի 14-ին և դարձավ նշանակալի իրադարձություն Երևանի մշակութային կյանքում։
4,1 մ բարձրությամբ բրոնզեձույլ արձանը կանգնած է բազալտե 6,2 մ բարձրությամբ պատվանդանի վրա։ Կոմպոզիցիան առանձնանում է դինամիկությամբ և արտահայտված ֆիգուրատիվ նմանությամբ։ Գրիբոյեդովը պատկերված է XIX դարին բնորոշ հագուստով, ակնոցներով, ձեռքին գիրք՝ որպես մտածող, մտավորական և իր ժամանակի անհատ։ Այդ կերպարն ընդգծում է ոչ միայն իր գրական հանճարն, այլև խորը ներգրավվածությունը դարաշրջանի քաղաքական և պատմական գործընթացներում։ Պատվանդանի վրա փորագրված է հետևյալ գրառումը․ «Շնորհակալություն հայ ժողովրդից», ինչը պարզ բնորոշում է հուշարձանի իմաստն ու հասցեատիրոջը։
Գրիբոյեդովի ընտրությունը որպես հուշակոթողի հերոս պատահական չէ։ Նա ոչ միայն հեղինակն էր «Խելքից պատուհասը» անմահ կատակերգության, այլև փայլուն դիվանագետ։ 1827 թվականին, ռուսական զորքերի կողմից Երևանի ազատագրման ժամանակ հենց այստեղ իր ներկայությամբ կայացավ «Խելքից պատուհասը» կատակերգության առաջնախաղը։ Գրիբոյեդովն ակտիվ մասնակցություն ունեցավ 1828 թվականի Թուրքմենչայի պայմանագրի բանակցություններում։
Երևանում ի պատիվ ճանաչված գրական գործչի և դիվանագետի անվանակոչվել են դպրոց, փողոց, Ռուս-Հայկական համալսարանի բակում տեղադրված է Գրիբոյեդովի կիսանդրին։

Աղբյուրը՝ https://visityerevan.am/places/details/112/am/